Чурапчы улууһугар “Ыал саргыта” сыл чэрчитинэн!

Чурапчы улууһугар “Ыал саргыта” сыл чэрчитинэн!
Алаҕар нэһилиэгэр сааскы муҥха буолан ааста.

Былыргы саха норуота олоҕор дириҥник киирбит, үгэстэрэ бааллар. Ол үгэстэри ким да атын сиртэн аҕалан олохтооботоҕо, норуот, түөлбэ былыр былыргыттан бэйэтэ үөскэппит, бэйэтин кытта бииргэ илдьэ кэлбит баайа буолар.
Үгэстэр умнуллубаттарын уонна салгыы сайдалларын туһугар эдэр ыалларга, ыччаттарга анаан, кинилэр күннээҕи олохторугар туһаналларыгар, ый ахсын култуура эйгэтин салаата куйаар ситимин нөҥүө таһаарар үгэстэриттэн биирдэстэрэ «Сааскы муҥха» буолла.
Күннээҕи олоххо туттуллар үгэстэри дьоммут - сэргэбит ылыннахтарына, ыччаттарбыт төрөөбүт норуоттарын ордук ытыктыыр, олохторо чэчирии сайдыаҕа.
Сааскы муҥха түөлбэ олохтоохторугар олус үөрүүлээх күн буолар. Ким да матарыллыбат, өлүүлэнэр. Өбүгэлэрбит саҕаттан суруллубатах сокуон, —Муҥха ийэтэ үтэн кэлэн, чардаат уута оргуйан тэбэ, бидилийэ олорор күөһү санатар. Эбэ иччитэ – Күөх Боллох дьону-сэргэни көмүс хатырыктааҕынан үөрдэ-көтүтэ күндүлүүр.
Өбүгэлэрбит барахсаттар айылҕаҕа чугас буолан, айыыларга, иччилэргэ сүгүрүйүү итэҕэлэ, хайаатар да толоруллар уонна тутуһуллар, сиэрдэрэ-туомнара үгэс быһыытынан, билиҥҥи үйэҕэ диэри тиийэн кэллилэр.
-Өлбүттээххэ сылдьыбыт буоллаҕына, бултуурун 40 хонукка тохтотуохтаах, оттон тахсар күннээх буоллаҕына тыа, күөл иччилэрэ булду бэрсибэттэр. Хонуга аастаҕына бэйэтин уонна сэбин-сэбиргэлин арчыланан баран тыаҕа, эбэҕэ тахсар.
Муҥха балыгыттан дьоҥҥо - сэргэҕэ хайаатар да өлүүлээн түҥэтиллэр. Бэйэ сөп буоларын ылыахтааххын, аһары элбэҕи ылан буорту гыннахха муҥха ханнан, балык кэлбэт буолар.
Атын балыксыт сэбигэр-сэбиргэлигэр (туутугар, илимигэр) киирбит балыгы көҥүлэ суох тыыппаккын.